Yas denildiğinde akla ilk olarak ölüm kavramı gelse de, ruh sağlığı perspektifinden "yas", yoğun duygusal yatırım yapılan herhangi bir nesnenin, durumun veya kişinin yitirilmesine verilen oldukça kompleks bir yanıttır. Bir boşanma, evcil hayvan kaybı, mezuniyet, emeklilik veya uzuv kaybı da kendi çapında birer yas deneyimidir.
Elisabeth Kübler-Ross ve Yasın Evreleri
Elisabeth Kübler-Ross tarafından literatüre kazandırılan yasın beş aşaması spesifik olarak şöyledir:
- İnkar (Denial): Psikolojik şok durumudur. Zihin gerçekliği kaldıramayacak kadar fazla yoğunlukta olduğu için "hissizleşme" başlar.
- Öfke (Anger): Neden ben? isyanının evresidir. Birey kaderine, yaratıcıya, doktorlara veya kendisine öfke duyar.
- Pazarlık (Bargaining): İhtimal hesapları ve "keşke"lerle dolu aşamadır.
- Depresyon: Birey yaşanılan kaybın mutlak ve geri dönüşsüz bir gerçeklik olduğunu hissettiği evredir. Derin bir boşluk belirgindir.
- Kabul (Acceptance): Ancak, bu aşama kayıptan önceki eski neşeli haline dönmek demek değildir. Giden kişinin artık dönmeyeceği gerçeğiyle "birlikte" yeni hayata uyumlanabilme becerisidir.
Komplike (Gecikmiş) Yas
Yas sürecinde 6 aydan daha uzun süre geçmesine rağmen günlük işlevselliğin tamamen bozulduğu ve inkar evresinin aşılamadığı durumlara Komplike Yas denir. Bu durumda psikolojik destek mutlaka gerekir.